Zabytek, ale nie ustawowy

PozostaÅ‚oÅ›ci XIX-wiecznych warsztatów Kolei NadwiÅ›laÅ„skiej sÄ… wÅ‚aÅ›nie niszczone przez koparki i buldożery - alarmujÄ… pasjonaci zabytków warszawskiej Pragi. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków informuje tylko, że obiekt nie zostaÅ‚ wpisany do rejestru zabytków, ponieważ rzekomo nie speÅ‚niaÅ‚ wymogów ustawowych.

Na warszawskiej Pradze trwa cichy dramat niszczenia pozostaÅ‚oÅ›ci po gÅ‚ównych warsztatach Kolei NadwiÅ›laÅ„skiej umiejscowionych wokóÅ‚ osi ulicy Oliwskiej.

WiÄ™kszość budynków powstaÅ‚a w czasie budowy linii kolejowej Kowel - Warszawa - MÅ‚awa w latach 1876-1877. Warsztaty zostaÅ‚y rozbudowane przez Niemców w ramach przygotowaÅ„ do ataku na ZwiÄ…zek Sowiecki.

- Ci sami Niemcy, wycofujÄ…c siÄ™ z Warszawy, niemal kompletnie zniszczyli ogromny kompleks budynków warsztatów, lokomotywowni itp. Dlatego tym bardziej cenne sÄ… pozostaÅ‚oÅ›ci tego, co przetrwaÅ‚o do dnia dzisiejszego - mówi Artur SoszyÅ„ski, którego wiedza na ten temat jest imponujÄ…ca.

Ponieważ teren jest bardzo atrakcyjny pod zabudowę mieszkaniową, budynki są obecnie niszczone, zapewne pomaga w tym ich peryferyjna lokalizacja.

- W ostatnich dniach wyburzona zostaÅ‚a Å‚aźnia kolejowa na Oliwskiej. Obiekt wybudowano w latach dwudziestych XX wieku, jego cechy stanowiÅ‚y jednak o wielkim stopniu unikalnoÅ›ci. Do budowy użyto modnej w tym czasie szarej cementowej cegÅ‚y, nie zastosowano jednak obowiÄ…zujÄ…cych w ówczesnej architekturze kolejowej form dworkowych ani nieco późniejszych modernistycznych. Obiekt detalami nawiÄ…zywaÅ‚ do wczeÅ›niejszych budynków z lat siedemdziesiÄ…tych i osiemdziesiÄ…tych XIX wieku. Drugiego takiego obiektu chyba wówczas nie byÅ‚o - ubolewa SoszyÅ„ski.

Jak ustaliÅ‚ "Nasz Dziennik", obiekt ma już zaÅ‚ożonÄ… kartÄ™, ale nie zostaÅ‚ jeszcze wpisany do rejestru zabytków. - Procedura trwa, dlatego jest pospiesznie likwidowany - uważa SoszyÅ„ski.

Spieszmy się niszczyć

Aleksandra Derc-JasiÅ„ska, rzecznik Biura StoÅ‚ecznego Konserwatora Zabytków UrzÄ™du m.st. Warszawy, tÅ‚umaczy, że fakt istnienia karty oznacza, iż zabudowa byÅ‚a potencjalnie przeznaczona do wpisania do rejestru zabytków.

Problem w tym, że dopóki to nie nastÄ…pi, obiekt nie jest prawnie chroniony.

- Rozebrany budynek z zespoÅ‚u dawnych warsztatów Kolei NadwiÅ›laÅ„skiej, ul. Oliwska 18, pochodzÄ…cy z lat dwudziestych XX w. (informacja wedÅ‚ug karty ewidencyjnej z 2009 r., w zbiorach BSKZ), nie byÅ‚ wpisany do rejestru zabytków i nie byÅ‚ ujÄ™ty w gminnej ewidencji zabytków. W zwiÄ…zku z czym StoÅ‚eczny Konserwator Zabytków nie ma podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek kroków w stosunku do wÅ‚aÅ›ciciela obiektu - informuje dr Karol Guttmejer z Biura StoÅ‚ecznego Konserwatora Zabytków.

Derc-JasiÅ„ska zaznacza ponadto, że nowelizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2010 r. narzuca na samorzÄ…d obowiÄ…zek stworzenia gminnej ewidencji zabytków.

- W Warszawie utworzono jÄ… dużo wczeÅ›niej, ale jest uzupeÅ‚niana i ponownie opracowywana. W tej chwili czekamy na jej przyjÄ™cie. NastÄ…pi to prawdopodobnie w drugiej poÅ‚owie lipca - oznajmia rzecznik. Jak dodaje, dopiero wtedy obiekt bÄ™dzie chroniony prawnie jako zabytek. KartÄ™ zaÅ‚ożyÅ‚ Piotr Brabander, stoÅ‚eczny konserwator zabytków, a wpisanie do rejestru należy do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

- Gdyby już trwała procedura wpisania, to już byłby chroniony, ale z tego, co się dowiedziałam, wynika, że nic się w tej sprawie nie dzieje - zaznacza Aleksandra Derc-Jasińska.

Z kolei wedÅ‚ug Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, budynek nie zostaÅ‚ umieszczony w rejestrze, ponieważ jakoby nie posiada walorów zabytkowych.

- Nie wystarczy, żeby obiekt byÅ‚ stary. Musi też speÅ‚niać definicjÄ™ ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Powinien zatem posiadać wystarczajÄ…ce wartoÅ›ci historyczne, artystyczne i naukowe. A ten obiekt takich walorów nie posiadaÅ‚ - przesÄ…dza Agnieszka Å»ukowska, rzecznik Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Takie postawienie sprawy bulwersuje Artura SoszyÅ„skiego, który jest Å›wiadkiem i dokumentalistÄ… niszczenia zabudowy za pomocÄ… koparek i buldożerów.

- Obecnie przystÄ…piono do kolejnego etapu dewastacji polegajÄ…cego na "sprzÄ…taniu" tego terenu pod osiedle mieszkaniowe. Ginie dawna stacja Praga, która daÅ‚a poczÄ…tek kolejarskiemu Bródnu - alarmuje miÅ‚oÅ›nik i znawca zabytków.